Συνέντευξη με τον Βασίλη Κελαϊδή - 6/12/2008

του ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΑΡΙΔΑΚΗ

 Ο καλλιτέχνης έχει ως μοναδικό σκοπό του να αναζητήσει και να υπηρετήσει την ομορφιά. Ωστόσο, βασική προϋπόθεση γι' αυτό είναι η κατάκτηση της εκφραστικής ελευθερίας.

Με αυτά τα λόγια ο Χανιώτης ζωγράφος Βασίλης Κελαϊδής περιέγραψε τον προορισμό της καλλιτεχνικής δημιουργίας, αλλά και τη βασική αρχή που πρέπει να την χαρακτηρίζει.

Οι "Διαδρομές" μίλησαν μαζί του στο πλαίσιο της αναδρομικής έκθεσης που πραγματοποιείται αυτές τις ημέρες και έως τις 9 Ιανουαρίου στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων.

 Η αναδρομική έκθεσή σας περιλαμβάνει τις ενότητες "Απειλή", "Πέτρινος Κόσμος", "Σιωπηλός κόσμος", "Σωματογραφίες" και "Ανδριάντες". Θα έλεγε κανείς ότι διατρέχει μια πορεία από την εσωστρέφεια στον κοινωνικό προβληματισμό...

"Η κοινωνική κριτική δεν είναι ο στόχος του καλλιτέχνη. Υπάρχει ένας προβληματισμός πάντα, αλλά δεν είναι αυτοσκοπός. Ο καλλιτέχνης τα υπερβαίνει όλα αυτά και ρέπει προς τον μοναδικό του σκοπό που είναι η ομορφιά. Εν πνεύματι ομορφιάς λοιπόν όλες οι κινήσεις του καλλιτέχνη".

Στο σημείωμα του καταλόγου της έκθεσης κάνετε λόγο, μεταξύ άλλων, για την "κατάκτηση της εκφραστικής ελευθερίας" και για μια τέχνη "χωρίς αναστολές". Πιστεύετε ότι αυτά όλα είναι προϋπόθεση για την καλλιτεχνική δημιουργία;

"Η ελευθερία είναι προϋπόθεση όχι μόνο στον τομέα της τέχνης αλλά σε κάθε πνευματική δραστηριότητα του ανθρώπου. Το ελεύθερο πνεύμα είναι αυτό που κινεί την ψυχή του καλλιτέχνη όπως το δεντράκι για να κινηθεί και να μεγαλώσει πρέπει να το φυσήξει ο αέρας. Η ελευθερία αυτή δεν αποκτάται πολύ εύκολα. Ειδικά όταν ένας καλλιτέχνης είναι νέος άνθρωπος επηρεάζεται πολύ εύκολα από τον περίγυρό του και από τους ομότεχνούς του. Σιγά σιγά στην πορεία και παράλληλα με την ωρίμανση κατακτάται η ελευθερία και τότε έρχεται ένα σημείο όπου φτάνει στην κορύφωση της τέχνης του".        

Αυτή η ελευθερία έχει να κάνει και με την απελευθέρωση από τα διάφορα καλλιτεχνικά ρεύματα, την συναναστροφή με τους ομότεχνους ή και την κοινωνική συγκυρία;

"Ο καλλιτέχνης ζει μέσα σε αυτά, διδάσκεται και διδάσκει, αλλά όταν έρθει η στιγμή να σταθεί μπροστά στο άδειο τελάρο πρέπει να τα βγάλει από το συνειδητό του. Αυτά βέβαια υπάρχουν. Πάνω στη δουλειά του ξεπηδάνε και επηρεάζουν. Εγώ έχω ανακαλύψει επιρροές στη δουλειά μου από αρκετούς καλλιτέχνες από την εποχή της αναγέννησης μέχρι και τις μέρες μας. Βλέπω πράγματα τα οποία δεν είχα την πρόθεση να τα κάνω αλλά τα αναγνωρίζω". 

Πάντως δεν μπορεί να αποφύγει ο καλλιτέχνης και μια αναμέτρηση με όλα αυτά και κυρίως με τις μορφές που δεσπόζουν στην τέχνη με την οποία καταπιάνεται και οι οποίες αιωρούνται πάνω από το κεφάλι του...

"Γι' αυτό λέω ότι πρέπει την ώρα της αλήθειας όταν στέκεσαι μπροστά στο άδειο τελάρο να ακολουθήσεις τη μοναξιά σου. Ωστόσο, ακόμα και αυτό που είπαμε στην αρχή για την κοινωνική κριτική καμιά φορά βγαίνουν χωρίς να το ξέρεις και να το θέλεις. Πάντα, όμως, η πρόθεσή σου πρέπει να είναι η τιμιότητα στη δουλειά σου που είναι η πορεία προς την ομορφιά".

Στα εγκαίνια είχατε παρομοιάσει την έκθεση με την αρχή ενός ονείρου και καλούσατε τους θεατές να γίνουν συνδημιουργοί και να τελειώσουν το κάθε έργο μέσα τους. Η τελευταία πινελιά ενός έργου μπαίνει όταν ένα έργο συναντάει το κοινό του;

"Δεν μπορεί να υπάρξει τέχνη χωρίς κοινό. Ενα έργο όπως κάθε ζωντανό πράγμα δεν τελειώνει ποτέ και αλλάζει ανάλογα με το ποιος είναι ο θεατής απέναντί του. Αλλιώς θα συγκινηθώ εγώ κι αλλιώς εσείς. Υπάρχει μια αμφίδρομη σχέση. Επίσης, ο θεατής επικοινωνεί με τον ζωγράφο μέσα από αυτή τη διαδικασία και αυτό είναι και η αμοιβή μας ξέροντας ότι αυτό που βγαίνει από το χέρι μας θα ζει στον αιώνα τον άπαντα, με την έννοια βέβαια ότι κανείς δεν πετάει ένα έργο τέχνης όσο και αν είναι χαμηλού επιπέδου. Πάντα κάποιος έρχεται σε αυτή τη σχέση με τον ζωγράφο και πέρνει από αυτόν. Σε αυτή την περίπτωση ο ζωγράφος ζει μέσα από το έργο του. Αυτά βέβαια είναι κουβέντες που βασίζονται πάνω σε μια λέξη που λέγεται τέχνη. Κι όταν αναρωτιόμαστε τι είναι τέχνη, καταλαβαίνουμε πόσο λίγο σταθερά είναι όλα αυτά που λέγονται για την τέχνη".

Εχετε εκθέσει τόσο στην Αθήνα όσο και σε διάφορες πόλεις τους εξωτερικού. Τι ιδιαιτερότητα έχει μια έκθεση στον τόπο καταγωγής σας;

"Όταν συμβαίνει αυτό ο καλλιτέχνης εξοφλεί κατά κάποιο τρόπο το χρέος του απέναντι στην κοινωνία που τον ανέθρεψε και κυρίως του έδωσε τις πρώτες οπτικές εμπειρίες που χαράσσουν τη μνήμη του".

Αναδρομική έκθεση του Β. Κελαϊδή - 23/09/08

http://www.haniotika-nea.gr/index.php?art_id=24036

Πενήντα έξι αντιπροσωπευτικά έργα του ζωγράφου Βασίλη Κελαϊδή, που καλύπτουν μια δημιουργική πορεία 40 χρόνων, έχει την ευκαιρία να απολαύσει το Χανιώτικο κοινό στην έκθεση που εγκαινιάσθηκε χθες στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων.

Οι πίνακες της αναδρομικής έκθεσης - που θα διαρκέσει έως 9 Ιανουαρίου και διοργάνωσε η Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων για να τιμήσει τον Χανιώτη ζωγράφο - ανήκουν σε διάφορες περιόδους του δημιουργικού έργου του Βασίλη Κελαϊδή και διακρίνονται σε 5 ενότητες οι οποίες μάλιστα παρουσιάζονται με χρονολογική σειρά.

Όπως τονίζει ο ίδιος ο ζωγράφος, στο σημείωμά του στον κατάλογο της έκθεσης, η πρώτη ενότητα με τον τίτλο "Απειλή", που ολοκληρώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του '70, κυριαρχείται από μια μεταλλική χρωματική υφή και από βαριές αιωρούμενες φόρμες που μεταβιβάζουν ένα αίσθημα αγωνίας και λανθάνουσας απειλής για κάτι που πρόκειται να συμβεί.

Για την ενότητα "Πέτρινος Κόσμος", που δημιουργήθηκε μέσα στη δεκαετία του '80, ο Β. Κελαϊδής αναφέρει μεταξύ άλλων: "Ο σωτήριος φόβος ακινητοποιείται, πετρώνει και μαζί του πετρώνουν και η θάλασσα, τα δέντρα, τα πουλιά. Η θεώρηση της πραγματικότητας στη ζωγραφική μου βρίσκει πιστεύω τον στόχο της. Αποκτά μια σκληρότητα από την έλλειψη συμμετοχής. Τα χρώματα, μεταλλικά, σαν πριν από λίγο να καίγονταν, μα τώρα πάγωσαν μαζί με τα άσπρα προσκυνητάρια, σαν γίγαντες αλλοτινούς που πέτρωσαν κι αυτοί".

Στην ενότητα "Σιωπηλός Κόσμος", που η διαμόρφωσή της τοποθετείται στην αρχή της δεκαετίας του '90, τονίζει για τα έργα του ότι αφήνουν πίσω τους τον "Πέτρινο Κόσμο": "Ανοίγουν στοχαστικά και ήσυχα με ακόμα πιο αραιωμένα υλικά, περιορισμένη κλίμακα χρωμάτων και χαμηλούς τόνους, τη μεγάλη νεοκλασική πόρτα, σε χώρους μουσειακούς, δοσμένους με σατανική ακρίβεια γραμμικού αρχιτεκτονικού σχεδίου, παραπέμποντας σε μεγάλες αρχαίες εποχές, που έρχονται σε αντιπαράθεση με ασαφείς σύγχρονες μορφές, όχι για να αναμετρηθούν με αυτές, αλλά για να μας θυμίζουν ότι ο πολιτισμός προχωράει με μικρά ή μεγάλα βήματα που το καθένα τους όμως πρέπει να είναι τουλάχιστον ισοδύναμο του προηγούμενου".

Στα μέσα της δεκαετίας του '90 ο Β. Κελαϊδής δημιουργεί την ενότητα "Σωματογραφίες" και ο ίδιος αναφέρει για τη μετάβαση αυτή: "Τολμώ να κάνω μια αποφασιστική στροφή προς τη μεγάλη παράδοση της δυτικής τέχνης για την οποία η απεικόνιση της ανθρώπινης μορφής κατέχει την ανώτατη θέση: το γυμνό σώμα δείχνει το ιδεώδες του ανθρώπου".

Η τελευταία ενότητα που περιλαμβάνεται στην έκθεση φέρει τον τίτλο "Αδριάντες" και όπως υπογραμμίζει ο καλλιτέχνης κύριο χαρακτηριστικό της είναι η διάθεση αμφισβήτησης: "Είναι μια ενότητα που θέλει τις μορφές στημένες πάνω σε βάθρα. Μπορούμε άραγε να παίρνουμε στα σοβαρά όλες τις ιδέες και όλες τις αξίες που είχαμε με τη σοφία μας καθιερώσει και ανεβάσει σε βάθρα;".  

Καταλήγοντας, ο Β. Κελαϊδής επισημαίνει για την έκθεση: "Σ' αυτή την απαρχή ενός μεγάλου ονείρου, καλώ απλά τον θεατή να γίνει συνδημιουργός, με το να τελειώσει το έργο μέσα του και μόνος του".

Ο καλλιτεχνικός επιμελητής της Δημοτικής Πινακοθήκης Θοδωρής Καλούμενος μιλώντας για το έργο του Β. Κελαϊδή τόνισε: "Έχω παρακολουθήσει τη δουλειά του από τα μέσα της δεκαετίας του '70 που ήρθα στα Χανιά. Αυτό που έχω να πω κυρίως ως θεατής είναι ότι η δουλειά του Βασίλη Κελαϊδή έχει δύο στοιχεία που είναι πολύ σπουδαία και δεν συναντόνται εύκολα: ειλικρίνεια και αλήθεια. Τα έργα του δηλαδή δεν προσποιούνται ότι είναι κάτι άλλο από αυτό που είναι".

Από την πλευρά του ο πρόεδρος της Δημοτικής Πινακοθήκης, Μανώλης Αλιφιεράκης, υπογράμμισε ότι Β. Κελαϊδής είναι ένας καταξιωμένος ζωγράφος των Χανίων με πλούσιο έργο αλλά και σημαντική εκπαιδευτική του προσφορά, ενώ τόνισε ότι η Πινακοθήκη θα συνεχίσει να προβάλλει το έργο σημαντικών ντόπιων δημιουργών.  

Να αναφέρουμε ακόμα ότι η επιμέλεια της έκθεσης είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας του καλλιτεχνικού επιμελητή της Δημοτικής Πινακοθήκης και ζωγράφου Θ. Καλούμενου και του τιμώμενου ζωγράφου Β. Κελαϊδή, ενώ κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν οργανωμένες εκπαιδευτικές επισκέψεις των μαθητών της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Το κοινό μπορεί να επισκέπτεται την έκθεση από Τρίτη έως Σάββατο από τις 10 το πρωί μέχρι τις 2 το μεσημέρι και από τις 6 το απόγευμα έως τις 9 το βράδυ και την Κυριακή από τις 10 το πρωί έως τις 2 το μεσημέρι.