14 Σεπτεμβρίου με 14 Νοεμβρίου 2008 - Γιάννης Γαΐτης: Ένας ανατρεπτικός οραματιστής
Χρονολογική αφετηρία αποτελεί το 1945 όταν σε ηλικία 22 ετών ο Γιάννης Γαΐτης ζωγραφίζει ένα εξπρεσιονιστικό «Γυμνό», δυο μόλις χρόνια πριν στραφεί στις κυβιστικές ανησυχίες του που πρόδιδαν την αγάπη του για τον Πικάσο, τη διεθνή εικαστική σκηνή και τον μοντερνισμό. Η έκθεση ιχνηλατεί τις συνεχώς εναλλασσόμενες φάσεις της τέχνης του από τότε και μέχρι το θάνατό του το 1984. Οι πίνακες εικονογραφούν το ρευστό πέρασμα του Γαΐτη από τη γεωμετρική αφαίρεση στις ελεύθερες βιομορφικές συνθέσεις, την άμορφη ζωγραφική, τις ανεικονικές χειρονομιακές τάσεις, την αφηγηματική αναπαράσταση με τους εξωπραγματικούς μικρόκοσμους έως τα αντιπροσωπευτικά, τυποποιημένα «ανθρωπάκια», μια αυστηρή κριτική στην ισοπεδωμένη κοινωνία της ομοιομορφίας και της κατανάλωσης. Παρουσιάζονται επίσης έργα από την ενότητα «Αρχαιολογίες» της δεκαετίας του ’80 που υπογραμμίζουν τη σχέση του Γαΐτη με την ελληνική αρχαιότητα και κυρίως με τα αρχαία αγγεία τα οποία ενίοτε αποτελούσαν άμεση πηγή έμπνευσης.
Στόχος της έκθεσης είναι να αναδείξει την πολύπτυχη και ανατρεπτική ιδιοσυγκρασία του Γαΐτη που τον καθιστά πρωτοπόρο και οραματιστή καλλιτέχνη. Τα 56 συνολικά εκθέματα αποδεικνύουν την έλλειψη εφησυχασμού που τον χαρακτήριζε, προβάλλοντας τους συνεχείς, τολμηρούς πειραματισμούς του με διαφορετικά ύφη εικαστικής γραφής. Έχοντας ζήσει μόνιμα στο Παρίσι από το 1954 έως το 1974, ο Γαΐτης αφομοίωσε τη διεθνή εμπειρία και ενσωματώθηκε μάλιστα σε αυτήν, εκθέτοντας συστηματικά στο εξωτερικό αλλά και στην Ελλάδα, με την οποία φρόντιζε να διατηρεί πάντα στενές σχέσεις.
Τα έργα της έκθεσης προέρχονται από τη Συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου, τη Δημοτική Πινακοθήκη Αθηναίων, την Alpha Bank, τη συλλογή Π.Εμφιετζόγλου, την Πινακοθήκη Αιτωλοακαρνανίας Χρήστου & Σοφίας Μοσχανδρέου, τη συλλογή Λεωνίδα Μπέλτσιου, το Μουσείο Ι. Βορρέ, τη συλλογή της κόρης του καλλιτέχνη Λορέττας Γαΐτη – Charrat, τη συλλογή του Κώστα Ιωαννίδη, καθώς και από ιδιώτες συλλέκτες. Κάποια έργα είναι πρόσφατα επαναπατρισμένα και άρα άγνωστα στο κοινό.
Μια από τις μεγαλύτερες αναδρομικές εκθέσεις του Γαΐτη στην ελληνική περιφέρεια, η αναδρομική έκθεση της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων συνοδεύεται από πολυτελή κατάλογο που περιλαμβάνει όλα τα εκθέματα καθώς και αναλυτικά κείμενα για τη ζωή και το έργο του.
Για την έκθεση μιλούν:
Κωσταντίνος Μητσοτάκης
Θέλω να ευχαριστήσω θερμά τον γνωστό συλλέκτη και επίτιμο σύμβουλο της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων Κώστα Ιωαννίδη, για την εξαιρετικά σημαντική συμβολή του στην πραγματοποίηση αυτής της έκθεσης. Χαίρομαι ιδιαίτερα για το ότι ο Δήμος Χανίων, με τη δυναμική του παρουσία στον τομέα του πολιτισμού, συμβάλει στη συνεχή αναβάθμιση της γενικότερης φυσιογνωμίας της πόλης.
Το υψηλού ποιοτικού επιπέδου εκθεσιακό και εκδοτικό έργο της Δημοτικής Πινακοθήκης αποτελεί ένα διαπιστωμένο πλέον γεγονός. Είναι πεποίθηση μου ότι οι εικαστικές τέχνες, αλλά και το κεφάλαιο Πολιτισμός στο σύνολο του, οφείλουν να αποτελούν μια από τις προτεραιότητες στο γενικότερο σχεδιασμό της ανάπτυξης του νομού και της πόλης των Χανίων.
Κωνσταντίνος Μητσοτάκης
Επίτιμος Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας
Γιώργος Βουλγαράκης
Η συγκεκριμένη αναδρομική έκθεση στα Χανιά αναδεικνύει το σημαντικό ρόλο της τοπικής πρωτοβουλίας για την ανάδειξη της εικαστικής δημιουργίας, της τέχνης γενικότερα, αλλά και τη σημασία που έχει το έργο των συλλεκτών και οι ιδιωτικές συλλογές που συγκροτούν.
Σε μια περίοδο άνθησης των εικαστικών τεχνών στη χώρα μας, το Υπουργείο Πολιτισμού στηρίζει το έργο των παλαιότερων και νεότερων δημιουργών, και επιδεικνύει ιδιαίτερη ευαισθησία για την ανάδειξη του και τη διάδοση του.
Χαιρετίζω, λοιπόν, την πρωτοβουλία της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων, με τη βεβαιότητα ότι το κοινό θα την αγκαλιάσει.
Γιώργος Α. Βουλγαράκης Υπουργός Πολιτισμού
Κυριάκος Βιρβιδάκης
Για πρώτη φορά παρουσιάζονται στα Χανιά έργα από διάφορες περιόδους του σπουδαίου αυτού ζωγράφου, που συγκεντρώθηκαν με μεγάλη προσπάθεια από δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές. Η συμβολή του γνωστού συλλέκτη και επίτιμου εικαστικού συμβούλου της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων Κώστα Ιωαννίδη στην πραγματοποίηση αυτής της έκθεσης υπήρξε καθοριστική. Στην επιτυχημένη παρουσίαση της έκθεσης συνετέλεσαν εξίσου αποφασιστικά και η γνωριμία τους με τον ζωγράφο στο Παρίσι τη δεκαετία του '50, η μακρόχρονη οικογενειακή φιλία τους και η μεγάλη αγάπη του για τη ζωγραφική του Γιάννη Γαΐτη. Θέλω να τον ευχαριστήσω θερμά για τον εμπλουτισμό του εκθεσιακού προγράμματος της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων με εξαιρετικά ποιοτικές εκθέσεις σαν κι' αυτήν.
Ο Γιάννης Γα'ίτης, είναι γνωστός σε όλους μας από «τα ανθρωπάκια με το καπέλο, τη γραβάτα και το κουστούμι», με τα οποία φανερά αλλά και προφητικά ασκεί την κριτική του στο απρόσωπο πλήθος της σημερινής παγκοσμιοποιημένης, καταναλωτικής και ισοπεδωμένης κοινωνίας.
Η Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων τιμά με την έκθεση αυτή το έργο και την προσφορά στο εικαστικό γίγνεσθαι της χώρας μας, ενός από τους πλέον σημαντικούς σύγχρονους έλληνες δημιουργούς. Σαν Δήμαρχος Χανίων χαιρετίζω με ιδιαίτερη ικανοποίηση την παρουσίαση της έκθεσης, καθώς και την πολυτελή έκδοση της Δημοτικής μας Πινακοθήκης που την υποστηρίζει.
Κυριάκος Βιρβιδάκης Δήμαρχος Χανίων
Μανώλης Αλιφιεράκης
Έργα του Γιάννη Γαΐτη δημοπρατούνται τα τελευταία χρόνια από μεγάλους οίκους δημοπρασιών του εξωτερικού όπως οι Christies, Bonhams και Sotheby's. Χάρη στην πρωτοβουλία του συλλέκτη Κώστα Ιωαννίδη και άλλων ελλήνων συλλεκτών ορισμένα από τα έργα αυτά επαναπατρίσθηκαν και εντάσσονται πλέον στην πολιτιστική κληρονομιά του τόπου μας. Είναι μεγάλη μας χαρά και τιμή που παρουσιάζουμε στην έκθεση αυτή κάποια από τα πρόσφατα επαναπατρισμένα έργα του. Ευχαριστώ θερμά τον συλλέκτη και επίτιμο σύμβουλο της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων Κώστα Ιωαννίδη, για την καθοριστική συμβολή του στην πραγματοποίηση αυτής της έκθεσης.
Η Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων έχει συμπεριλάβει στους στόχους της την παρουσίαση του εικαστικού έργου σημαντικών ελλήνων καλλιτεχνών. Στο πλαίσιο αυτό φιλοξενεί με ιδιαίτερη ικανοποίηση την έκθεση γνωστών αλλά και άγνωστων έργων του Γιάννη Γα'ίτη ενώ, ταυτόχρονα, στηρίζει με τις επιλογές της τις σύγχρονες αντιλήψεις που σήμερα, περισσότερο παρά ποτέ, επιβάλλουν την εξωστρέφεια και τη φιλελευθεροποίηση της λειτουργίας χώρων πολιτισμού όπως είναι τα μουσεία, οι πινακοθήκες και τα κέντρα τέχνης.
Μανώλης Αλιφιεράκης
Πρόεδρος του Δ. Σ.
της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων